Hoe is de ondergrond opgebouwd en welke invloed heeft deze op ruimtelijke en maatschappelijke vraagstukken? In deze Blended Learning leer je de basisprincipes van geologie en ondergrond begrijpen en toepassen. Je werkt met geologische kaarten, boringen, ondergrondmodellen en open data en leert deze informatie gebruiken om de ondergrond te analyseren en ruimtelijke vraagstukken te beoordelen.
Tijdens deze Blended Learning leer je hoe je de opbouw van de ondergrond systematisch onderzoekt en interpreteert. Je combineert geologische kennis met boringen, sonderingen, kaarten, modellen en andere open ondergronddata. Zo leer je ondergrondinformatie vertalen naar bruikbare inzichten voor vraagstukken rond grondwater, bodemdaling, infrastructuur, gebiedsontwikkeling en energie uit de ondergrond.
Een goede ondergrondanalyse begint met inzicht in de processen die de aarde en het landschap hebben gevormd. Je leert hoe gesteenten en sedimenten ontstaan en hoe processen zoals sedimentatie, erosie, tektoniek, vergletsjering en veranderingen in zee- en riviersystemen de ondergrond beïnvloeden.
Je maakt kennis met begrippen zoals gesteenten, mineralen, sedimenten, stratigrafie en geologische tijd. Daarbij onderzoek je hoe geologische lagen verschillen in ouderdom, samenstelling, dikte en ruimtelijke verspreiding.
Ook wordt aandacht besteed aan de Nederlandse en Europese geologische context. Je leert waarom de relatief jonge sedimentaire ondergrond van grote delen van Nederland sterk verschilt van bijvoorbeeld berggebieden, oude gesteentegebieden en andere sedimentaire bekkens in Europa. Door deze processen te begrijpen kun je ondergronddata niet alleen bekijken, maar ook geologisch interpreteren.
Een betrouwbare analyse van de ondergrond begint met geschikte gegevens. Daarom werk je met echte en open datasets, zoals boringen, sonderingen, geologische kaarten, grondwatergegevens en digitale ondergrondmodellen.
Voor Nederland maak je kennis met onder andere de Basisregistratie Ondergrond (BRO), BROloket, DINOloket en andere beschikbare overheidsdata. Daarnaast leer je hoe geologische gegevens en modellen van andere Europese landen kunnen worden gevonden en hoe Europese databronnen kunnen worden gebruikt om geologische informatie over landsgrenzen heen te onderzoeken.
Je leert beoordelen welke gegevens geschikt zijn voor een bepaald vraagstuk. Daarbij besteed je aandacht aan schaal, actualiteit, nauwkeurigheid en onzekerheid. Een boring is bijvoorbeeld een waarneming op één specifieke locatie, terwijl een geologisch model een interpretatie geeft van de ondergrond tussen verschillende waarnemingspunten. Dit onderscheid is belangrijk bij het trekken van betrouwbare conclusies.
Veel informatie over de ondergrond wordt verzameld op afzonderlijke locaties. Een belangrijke uitdaging is daarom bepalen hoe geologische lagen tussen verschillende meetpunten waarschijnlijk doorlopen.
Je leert boringen en andere waarnemingen ruimtelijk vergelijken en onderzoekt hoe verschillen in diepte, lithologie en laagopbouw kunnen worden geïnterpreteerd. Vanuit deze informatie leer je de ondergrond weergeven met kaarten, profielen en geologische doorsneden.
Daarbij ontdek je dat de ondergrond niet overal rechtstreeks is waargenomen. Je leert daarom onderscheid maken tussen gemeten gegevens en geïnterpreteerde informatie en rekening houden met onzekerheid wanneer geologische lagen tussen waarnemingspunten worden gereconstrueerd.
De ondergrond is driedimensionaal. Alleen een kaart van het maaiveld is daarom niet voldoende om te begrijpen wat zich op verschillende diepten bevindt. Je maakt kennis met 3D-ondergrondmodellen waarmee geologische lagen en structuren ruimtelijk kunnen worden onderzocht.
In QGIS combineer je ondergrondgegevens met andere geografische informatie en onderzoek je hoe geologische eenheden horizontaal en verticaal variëren. Je leert gegevens bekijken vanuit verschillende diepten en onderzoekt de relatie tussen waarnemingen, doorsneden en modellen.
Daarmee ontstaat een ruimtelijk beeld waarin niet alleen zichtbaar wordt waar bepaalde geologische eenheden voorkomen, maar ook hoe diep ze liggen, hoe dik ze zijn en hoe ze samenhangen met andere onderdelen van de ondergrond.
De geologische opbouw heeft grote invloed op de beweging en beschikbaarheid van grondwater. Zandige lagen kunnen bijvoorbeeld relatief goed water doorlaten, terwijl kleiige lagen de grondwaterstroming kunnen beperken.
Je leert hoe geologische lagen samenhangen met watervoerende pakketten en slecht doorlatende lagen en hoe deze opbouw invloed heeft op grondwaterstroming. Ook onderzoek je de relatie tussen ondergrond, bodem, hoogte en landschap.
Hiermee wordt duidelijk waarom kennis van de geologische ondergrond belangrijk is voor uiteenlopende vraagstukken rond grondwater, droogte, bodemdaling en ruimtelijke ontwikkeling. De verdere verdieping in grondwater en geohydrologie vindt plaats in een specialistische Blended Learning binnen dit domein.
Tijdens de Blended Learning werk je met realistische praktijkvoorbeelden en open ondergronddata. Je onderzoekt niet alleen hoe een gebied geologisch is opgebouwd, maar vooral wat deze ondergrond betekent voor het gebruik en de ontwikkeling van een gebied.
Je werkt onder andere aan opdrachten zoals:
Na afloop beschik je over de basiskennis en praktische vaardigheden om de opbouw van de ondergrond zelfstandig te onderzoeken en te interpreteren. Je kunt geologische waarnemingen, open ondergronddata, kaarten, doorsneden en modellen combineren en de resultaten vertalen naar bruikbare informatie voor ruimtelijke en maatschappelijke vraagstukken. Daarmee vormt deze Blended Learning de basis voor verdere verdieping binnen het domein Geologie en Ondergrond.
Je ontvangt persoonlijke begeleiding. Na je aanmelding neemt onze cursuscoördinator contact met je op om je eerste sessie in te plannen.
Heb je vragen over de inhoud van de cursus? Of twijfel je of de cursus aansluit bij jouw leerdoelen of wensen? Liever incompany of een privé cursus? We helpen je graag verder.
De Europese ondergrond is zeer gevarieerd en is gevormd door honderden miljoenen jaren van tektoniek, sedimentatie, erosie, vulkanisme, vergletsjering en andere geologische processen. Daardoor verschillen bijvoorbeeld de jonge sedimentaire ondergrond van Nederland, de gesteenten van Scandinavië, de Alpen en andere Europese gebergten en de grote sedimentaire bekkens sterk van elkaar. Tijdens de cursus leer je geologische kaarten en ondergrondgegevens interpreteren en onderzoeken hoe geologische geschiedenis en processen de huidige opbouw van verschillende Europese gebieden verklaren..
Voor Nederland zijn de Basisregistratie Ondergrond (BRO), BROloket, DINOloket en PDOK belangrijke bronnen voor onder andere boringen, sonderingen, bodemkaarten, grondwatergegevens en ondergrondmodellen. Voor onderzoek buiten Nederland beschikken veel landen over eigen nationale geologische diensten en dataportalen. Op Europees niveau biedt de European Geological Data Infrastructure (EGDI) toegang tot geharmoniseerde geologische kaarten en datasets uit verschillende Europese landen. Tijdens de cursus leer je hoe je geschikte databronnen vindt, gegevens bekijkt en downloadt en deze in QGIS combineert. Ook leer je rekening houden met verschillen in schaal, classificatie, actualiteit en nauwkeurigheid wanneer gegevens uit verschillende landen worden gebruikt.
De ondergrond kan niet overal rechtstreeks worden waargenomen. Geologen combineren daarom gegevens uit onder andere boringen, sonderingen, geofysische metingen en geologische kaarten om te bepalen hoe lagen en structuren tussen meetlocaties waarschijnlijk doorlopen. Deze informatie kan worden verwerkt in geologische profielen, doorsneden en 3D-ondergrondmodellen. Tijdens de cursus leer je dergelijke gegevens en modellen interpreteren en beoordelen welke delen rechtstreeks op metingen zijn gebaseerd en waar sprake is van modellering en onzekerheid.
Geologische informatie speelt in heel Europa een belangrijke rol bij woningbouw, infrastructuur, tunnels, grondwaterbeheer, bodemdaling, geothermie, energieopslag, grondstoffen en ondergrondse opslag. De relevante vraagstukken verschillen per regio: laaggelegen sedimentaire gebieden kennen andere uitdagingen dan berggebieden, kustzones of gebieden met tektonische activiteit. Tijdens de cursus leer je geologische en ruimtelijke gegevens combineren om te beoordelen welke eigenschappen van de ondergrond voor een specifiek gebied en vraagstuk relevant zijn
