Welke problemen los je op met Grondwater analyse met QGIS?
- Waarom verdroogt een natuurgebied terwijl de hoeveelheid neerslag nauwelijks verandert?
- Welke woonwijken lopen risico op funderingsschade door een dalende grondwaterstand?
- Waar kan regenwater het beste infiltreren om droogte tegen te gaan?
- Welke gebieden zijn gevoelig voor grondwateroverlast?
- Hoe beïnvloeden bodem en geologie de beweging van grondwater?
Tijdens deze Blended Learning leer je hoe je deze vraagstukken analyseert en onderbouwt met QGIS. Je combineert open geodata, grondwatermetingen, bodemgegevens en digitale hoogtebestanden om de oorzaken van grondwaterproblemen inzichtelijk te maken. Vervolgens vertaal je deze analyses naar onderbouwde adviezen, passende maatregelen en een effectief maatregelenpakket voor waterbeheer, natuurbeheer, klimaatadaptatie en ruimtelijke planvorming.
De theorie achter grondwatersystemen
Een goede grondwateranalyse begint met inzicht in de werking van het ondergrondse watersysteem. Je leert hoe neerslag infiltreert in de bodem, hoe grondwater zich door verschillende bodemlagen verplaatst en welke rol aquifers, bodemopbouw en geologie daarbij spelen.
Daarnaast maak je kennis met belangrijke hydrogeologische processen zoals grondwateraanvulling, kwel, wegzijging en grondwaterstroming. Door deze processen te begrijpen kun je analyseresultaten niet alleen uitvoeren, maar ook hydrologisch interpreteren, verschillende oplossingsrichtingen afwegen en vertalen naar betrouwbare analyses, onderbouwde adviezen en passende maatregelen.
Werken met open data en grondwatergegevens
Een betrouwbare grondwateranalyse begint met de juiste data. Daarom werk je met actuele open datasets die veel worden gebruikt door waterschappen, provincies, gemeenten, drinkwaterbedrijven en adviesbureaus. Je maakt onder andere kennis met de Basisregistratie Ondergrond (BRO), DINO-loket, REGIS II, AHN, bodemkaarten en grondwatermeetgegevens.
Je leert hoe deze databronnen elkaar aanvullen en hoe verschillende datasets worden gecombineerd tot één compleet beeld van het grondwatersysteem. Daarnaast ontdek je welke databron het meest geschikt is voor specifieke grondwatervraagstukken en hoe verschillende datasets elkaar versterken om betrouwbare analyses van de huidige situatie uit te voeren, klimaatscenario’s door te rekenen en besluitvorming te ondersteunen.
Grondwater analyseren in QGIS
Na de theoretische basis ga je zelf aan de slag in QGIS. Je leert grondwatergegevens visualiseren, analyseren en combineren met bodem-, hoogte- en landgebruiksinformatie om ruimtelijke patronen én de oorzaken van grondwaterproblemen zichtbaar te maken.
Je voert analyses uit naar grondwaterstanden, infiltratiegebieden, kwel- en wegzijgingsgebieden en brengt de ruimtelijke variatie van het grondwatersysteem in kaart. Daarnaast leer je hoe raster- en vectoranalyses worden ingezet om grondwatergerelateerde vraagstukken te analyseren, verschillende maatregelen en scenario’s met elkaar te vergelijken en onderbouwde keuzes te maken. Het doel van de analyse is niet alleen om grondwaterproblemen zichtbaar te maken, maar ook om besluitvorming te ondersteunen en de meest effectieve maatregelen te onderbouwen.
Van analyse naar onderbouwd advies
Tijdens de Blended Learning werk je met realistische praktijkvoorbeelden en open datasets. Je kruipt in de rol van hydrologisch adviseur en werkt aan vraagstukken zoals die voorkomen bij waterschappen, drinkwaterbedrijven, provincies, gemeenten en adviesbureaus. Je analyseert de beschikbare gegevens, beoordeelt mogelijke maatregelen, vergelijkt verschillende oplossingsscenario’s en onderbouwt welk maatregelenpakket het beste past bij de situatie.
Je werkt onder andere aan opdrachten zoals:
- Een waterschap wil weten waardoor een natuurgebied verdroogt. Analyseer de oorzaken en onderbouw mogelijke maatregelen.
- Een gemeente onderzoekt welke woonwijken risico lopen op funderingsschade door een dalende grondwaterstand en welke maatregelen dit risico kunnen beperken.
- Bepaal voor een gemeente welke locaties het meest geschikt zijn voor infiltratiemaatregelen om droogte tegen te gaan.
- Analyseer voor een provincie waar grondwateroverlast kan ontstaan na langdurige neerslag en welke maatregelen dit kunnen beperken.
- Combineer bodem-, geologische en grondwatergegevens om grondwaterstromen te verklaren en toekomstige ontwikkelingen te beoordelen.
- Stel voor een adviesbureau een onderbouwd advies op voor duurzaam grondwaterbeheer, inclusief een kaart met kansrijke maatregelen en een passend maatregelenpakket.
Na afloop beschik je over de praktische vaardigheden om grondwatersystemen zelfstandig te analyseren, grondwatergerelateerde vraagstukken te onderbouwen en ruimtelijke analyses te vertalen naar concrete adviezen, passende maatregelen en goed onderbouwde besluitvorming voor waterbeheer, natuurbeheer, klimaatadaptatie en ruimtelijke planvorming.
