Hoogte lijkt een eenvoudig begrip, maar binnen geodesie bestaan verschillende manieren om hoogte te bepalen en vast te leggen. In deze Blended Learning leer je hoe hoogtemetingen worden uitgevoerd, wat het NAP als Nederlands hoogtereferentiesysteem betekent en welke rol de geoïde speelt. Ook leer je het verschil tussen ellipsoïdische en fysische hoogten en hoe GNSS-metingen kunnen worden omgezet naar bruikbare hoogten voor landmeetkunde en Geo-ICT-toepassingen.
Tijdens deze Blended Learning maak je kennis met de principes achter hoogtemeting en hoogtereferenties. Je ontdekt dat hoogte minder vanzelfsprekend is dan het lijkt en dat verschillende methoden verschillende soorten hoogte opleveren.
Daarbij staat de relatie tussen traditionele hoogtemeting, GNSS, het NAP en de geoïde centraal. Je leert hoe deze onderdelen samenhangen en waarom een goed begrip van hoogtereferenties noodzakelijk is voor landmeetkunde en andere Geo-ICT-toepassingen.
Wanneer we zeggen dat een punt een bepaalde hoogte heeft, moet altijd duidelijk zijn ten opzichte waarvan die hoogte is bepaald. Binnen de geodesie bestaan daarom verschillende soorten hoogten en verschillende referentievlakken.
Je maakt kennis met begrippen zoals ellipsoïdische hoogte en fysische hoogte. Je leert waarom een hoogte die rechtstreeks met GNSS wordt bepaald niet hetzelfde is als een hoogte ten opzichte van het gemiddelde zeeniveau of NAP.
Daarmee wordt duidelijk waarom het bij het werken met hoogtegegevens belangrijk is om niet alleen naar de hoogtewaarde te kijken, maar ook naar het gebruikte hoogtereferentiesysteem.
Waterpassen is een van de klassieke en nauwkeurigste methoden om hoogteverschillen tussen punten te bepalen. Hierbij wordt vanuit een horizontale vizierlijn het hoogteverschil tussen verschillende punten gemeten.
Je leert op hoofdlijnen hoe een waterpassing wordt uitgevoerd en hoe door een reeks metingen hoogteverschillen over grotere afstanden kunnen worden bepaald. Ook maak je kennis met begrippen zoals voorbaak, achterbaak, hoogteverschil en sluitfout.
Daarnaast kijk je naar mogelijke fouten en onzekerheden tijdens een waterpassing en naar de controles die worden uitgevoerd om de kwaliteit van de metingen te beoordelen.
Het doel is niet om binnen deze Blended Learning uitgebreid met waterpasinstrumenten in het terrein te meten. Het gaat erom dat je begrijpt hoe hoogten worden bepaald en hoe de kwaliteit van hoogtemetingen kan worden gecontroleerd.
In Nederland worden hoogten doorgaans uitgedrukt ten opzichte van het Normaal Amsterdams Peil (NAP). Dit vormt de nationale referentie voor hoogtemetingen en speelt een belangrijke rol bij onder andere waterbeheer, infrastructuur, bouw en landmeetkunde.
Je leert hoe het NAP is ontstaan, hoe het Nederlandse hoogtenet is opgebouwd en hoe hoogten vanuit referentiepunten naar andere locaties worden overgebracht.
Ook ontdek je waarom een betrouwbaar hoogtereferentiesysteem voor Nederland bijzonder belangrijk is. In een land waar grote gebieden rond of onder zeeniveau liggen, zijn nauwkeurige en consistente hoogtegegevens essentieel voor bijvoorbeeld waterveiligheid en het beheer van infrastructuur.
De aarde heeft geen eenvoudige geometrische vorm. Door verschillen in massaverdeling varieert het zwaartekrachtsveld en ontstaat een fysisch referentievlak dat we de geoïde noemen.
Je maakt kennis met het concept van de geoïde en leert waarom deze een belangrijke rol speelt bij het bepalen van fysisch betekenisvolle hoogten.
Daarbij wordt ook de relatie gelegd met de ellipsoïde die bij GNSS wordt gebruikt. De ellipsoïde is een wiskundig model van de aarde, terwijl de geoïde samenhangt met het zwaartekrachtsveld van de aarde.
Je hoeft het zwaartekrachtsveld niet zelf wiskundig te modelleren. Het doel is dat je begrijpt waarom de geoïde nodig is en waarom de afstand tussen geoïde en ellipsoïde per locatie verschilt.
GNSS maakt het mogelijk om snel een driedimensionale positie te bepalen. De hoogte die een GNSS-ontvanger rechtstreeks bepaalt, is echter een ellipsoïdische hoogte.
Voor veel toepassingen in Nederland is juist een hoogte ten opzichte van NAP nodig. Om GNSS-hoogten om te zetten naar bruikbare NAP-hoogten wordt daarom gebruikgemaakt van een geoïdemodel of hoogtetransformatiemodel.
Je leert hoe ellipsoïdische hoogte, geoïdehoogte en fysische hoogte met elkaar samenhangen. Ook onderzoek je wat er kan gebeuren wanneer hoogtegegevens uit verschillende referenties zonder de juiste transformatie met elkaar worden gecombineerd.
Hiermee wordt een directe verbinding gelegd tussen GNSS & Satellietpositionering en het Nederlandse hoogtereferentiesysteem.
Tijdens de Blended Learning werk je met voorbeelden en bestaande hoogtegegevens waarmee je de theorie koppelt aan praktische Geo-ICT-vraagstukken. Je vergelijkt verschillende soorten hoogten en onderzoekt hoe hoogtegegevens binnen GIS worden opgeslagen en gebruikt.
Je werkt onder andere aan opdrachten zoals:
Na afloop begrijp je hoe hoogten binnen de geodesie worden bepaald en vastgelegd, welke rol het NAP als Nederlandse hoogtereferentie speelt en waarom GNSS een andere soort hoogte levert. Je begrijpt de functie van de geoïde en kunt uitleggen hoe GNSS-hoogten worden gekoppeld aan bruikbare hoogten voor landmeetkunde, waterbeheer, infrastructuur en andere Geo-ICT-toepassingen.
Je ontvangt persoonlijke begeleiding. Na je aanmelding neemt onze cursuscoördinator contact met je op om je eerste sessie in te plannen.
Heb je vragen over de inhoud van de cursus? Of twijfel je of de cursus aansluit bij jouw leerdoelen of wensen? Liever incompany of een privé cursus? We helpen je graag verder.
Een GNSS-ontvanger bepaalt in eerste instantie de hoogte ten opzichte van een wiskundige ellipsoïde. In Nederland werken we meestal met hoogtes ten opzichte van NAP. Om van de ellipsoïdische hoogte naar een NAP-hoogte te komen, is een geoïdemodel nodig.
De geoïde is een model van een vlak van gelijke zwaartekracht dat ongeveer overeenkomt met het gemiddelde zeeniveau. Omdat de aarde geen perfecte bol of ellipsoïde is, verschilt de geoïde per locatie van de referentie-ellipsoïde. De geoïde vormt daardoor de verbinding tussen GNSS-hoogtes en praktisch bruikbare hoogtes.
Voor nauwkeurige hoogteverschillen wordt traditioneel waterpassen gebruikt. Daarbij wordt met een waterpasinstrument en meetbaken het hoogteverschil tussen punten bepaald. Door meettrajecten aan bekende hoogtepunten te koppelen, kunnen hoogtes ten opzichte van NAP worden bepaald.
Bij toepassingen zoals waterbeheer, riolering, wegenbouw en dijken kunnen centimeters verschil al grote gevolgen hebben. Een verkeerde hoogte of een verkeerd gebruikt referentiesysteem kan bijvoorbeeld betekenen dat water niet in de verwachte richting stroomt of dat datasets niet goed op elkaar aansluiten.
