Hoe kun je met satellietdata veranderingen in water en kustgebieden volgen? In deze Blended Learning Water en Kust Monitoring leer je oppervlaktewater, waterkwaliteit, overstromingen en kustveranderingen analyseren en monitoren. Je combineert optische en radarsatellietdata met tijdreeksen om ontwikkelingen zichtbaar te maken en te vertalen naar bruikbare informatie voor waterbeheer en kustmanagement.
Tijdens deze Blended Learning Water en Kust Monitoring leer je hoe satellietdata worden gebruikt om water- en kustgebieden systematisch te observeren en monitoren. Je combineert optische en radarwaarnemingen met spectrale indices en tijdreeksen om veranderingen in oppervlaktewater, waterkwaliteit, overstromingen en kustgebieden zichtbaar te maken. Daarbij werk je met open satellietdata van onder andere de Europese Sentinel-missies.
Water heeft specifieke spectrale eigenschappen waardoor het in satellietbeelden vaak goed kan worden onderscheiden van vegetatie, bodem en bebouwing. De reflectie van water wordt beïnvloed door onder andere zwevende stoffen, algen, organisch materiaal, diepte en eigenschappen van de bodem onder het water.
Je leert hoe water reageert op verschillende delen van het elektromagnetische spectrum en waarom zichtbaar licht, nabij-infrarood en kortgolvig infrarood verschillende informatie kunnen geven. Hierdoor kun je beter beoordelen welke satellietbanden en sensoren geschikt zijn voor verschillende watergerelateerde vraagstukken.
Ook leer je rekening houden met factoren die satellietwaarnemingen van water beïnvloeden, zoals bewolking, zonreflectie, golven, troebelheid, waterdiepte en opnameomstandigheden.
Satellietbeelden maken het mogelijk om meren, rivieren, kanalen, reservoirs en tijdelijke wateroppervlakken over grote gebieden te volgen. Je leert hoe spectrale banden en waterindices kunnen worden gebruikt om water van het omliggende land te onderscheiden.
Door satellietbeelden uit verschillende perioden te vergelijken kun je onderzoeken hoe wateroppervlakken veranderen. Daarmee kunnen bijvoorbeeld seizoensvariaties, droogte, uitbreiding of afname van meren en veranderingen in rivier- en watersystemen zichtbaar worden gemaakt.
Je leert resultaten niet alleen als kaart weer te geven, maar ook veranderingen in oppervlakte en ruimtelijke patronen te kwantificeren en interpreteren.
Optische satellietsensoren kunnen informatie leveren over eigenschappen van water die invloed hebben op de kleur en reflectie van het wateroppervlak. Hierdoor kunnen bepaalde veranderingen in waterkwaliteit vanuit satellieten worden waargenomen.
Je onderzoekt hoe satellietdata kunnen worden gebruikt om ruimtelijke verschillen en veranderingen in bijvoorbeeld troebelheid, zwevend materiaal, chlorofyl en algenontwikkeling te herkennen. Daarbij leer je dat satellietwaarnemingen niet alle aspecten van waterkwaliteit rechtstreeks meten en dat veldmetingen en andere gegevens nodig kunnen zijn voor kalibratie en validatie.
Het doel is daarom niet alleen om patronen zichtbaar te maken, maar ook om te beoordelen welke conclusies verantwoord uit satellietdata kunnen worden getrokken.
Tijdens overstromingen is bewolking vaak een belangrijke beperking voor optische satellietbeelden. Radar Remote Sensing biedt dan een waardevolle aanvulling, omdat SAR-satellieten ook bij bewolking en in het donker kunnen waarnemen.
Je leert hoe Sentinel-1-radardata kunnen worden gebruikt om overstroomde gebieden te herkennen en hoe beelden van vóór, tijdens en na een gebeurtenis kunnen worden vergeleken. Door radarwaarnemingen te combineren met optische satellietdata, hoogtegegevens en andere geografische informatie ontstaat een completer beeld van de omvang en ontwikkeling van een overstroming.
Kustgebieden veranderen voortdurend onder invloed van golven, stroming, getijden, stormen, sedimenttransport en menselijke ingrepen. Satelliettijdreeksen maken het mogelijk om deze veranderingen over langere perioden systematisch te volgen.
Je leert kustlijnen uit satellietbeelden afleiden en opnamen uit verschillende perioden met elkaar vergelijken. Daarmee kunnen erosie en aangroei zichtbaar worden gemaakt en kunnen veranderingen in stranden, duinen, zandplaten, estuaria en oevers worden onderzocht.
Bij het interpreteren van kustveranderingen leer je rekening houden met getij, waterstand, golfcondities en verschillen in opnameomstandigheden. Hierdoor voorkom je dat tijdelijke veranderingen in de positie van de waterlijn worden geïnterpreteerd als structurele kustverandering.
Een afzonderlijk satellietbeeld geeft slechts een momentopname. Door langere tijdreeksen te analyseren kun je bepalen of veranderingen tijdelijk, seizoensgebonden of structureel zijn.
Je combineert waarnemingen uit verschillende perioden om trends en afwijkingen te herkennen. Zo kun je bijvoorbeeld de ontwikkeling van oppervlaktewater tijdens droge en natte perioden volgen, terugkerende algenbloei onderzoeken of veranderingen van een kustlijn over meerdere jaren analyseren.
Je werkt met open satellietdata en open-source technieken. QGIS vormt een belangrijke omgeving voor het combineren, analyseren en visualiseren van satellietdata en andere geografische informatie. Daarbij staat steeds het water- of kustvraagstuk centraal en niet de gebruikte software.
Tijdens de Blended Learning werk je met realistische praktijkvoorbeelden en open satellietdata. Je combineert verschillende typen aardobservatiedata en vertaalt de resultaten naar kaarten, tijdreeksen en onderbouwde conclusies voor monitoring en beheer.
Je werkt onder andere aan opdrachten zoals:
Na afloop kun je satellietdata zelfstandig gebruiken om oppervlaktewater en kustgebieden te analyseren en monitoren. Je kunt optische en radarwaarnemingen combineren, veranderingen in waterkwaliteit en wateroppervlak onderzoeken, overstromingen in kaart brengen en kustveranderingen door de tijd volgen. Daarmee kun je aardobservatiedata vertalen naar bruikbare informatie voor waterbeheer, kustmanagement en ruimtelijke monitoring.
Je ontvangt persoonlijke begeleiding. Na je aanmelding neemt onze cursuscoördinator contact met je op om je eerste sessie in te plannen.
Heb je vragen over de inhoud van de cursus? Of twijfel je of de cursus aansluit bij jouw leerdoelen of wensen? Liever incompany of een privé cursus? We helpen je graag verder.
Europese waterbeheerders kunnen satellietdata gebruiken om meren, rivieren, reservoirs en andere oppervlaktewateren regelmatig te monitoren. Met gegevens van onder andere Sentinel-1 en Sentinel-2 kunnen veranderingen in wateroppervlak, droogte, overstromingen en bepaalde kenmerken van waterkwaliteit over grote gebieden worden gevolgd. Deze informatie kan worden gecombineerd met meetnetten en andere geodata voor toepassingen binnen onder andere stroomgebiedbeheer en de Europese Kaderrichtlijn Water.
Sentinel-1 is bijzonder geschikt voor het in kaart brengen van overstromingen omdat de radarsensor ook bij bewolking en in het donker kan waarnemen. Hierdoor kunnen tijdens hoogwater en extreme weersomstandigheden overstroomde gebieden worden gedetecteerd en gevolgd. Binnen Europa worden satellietwaarnemingen onder andere gebruikt voor crisismanagement, schade-inschatting en het analyseren van gebieden met een verhoogd overstromingsrisico.
Met satelliettijdreeksen kunnen veranderingen in kustlijnen, stranden, duinen, zandplaten, estuaria en riviermondingen over langere perioden worden gevolgd. Dit is relevant voor kustgebieden rond bijvoorbeeld de Noordzee, Waddenzee, Oostzee, Atlantische kust en Middellandse Zee. Door satellietbeelden uit verschillende jaren te vergelijken kunnen erosie, aangroei en veranderingen in sedimentpatronen worden onderzocht en kunnen kustbeheermaatregelen worden ondersteund.
Het Europese Copernicus-programma biedt naast Sentinel-satellietdata ook informatieproducten voor het monitoren van Europese zeeën en kustwateren. Hiermee kunnen ontwikkelingen in onder andere watertemperatuur, waterkleur, chlorofyl, algenbloei en andere eigenschappen van het mariene milieu worden gevolgd. Door deze gegevens te combineren met satellietbeelden en lokale metingen kunnen ontwikkelingen in kustwateren systematisch worden geanalyseerd en gemonitord.
