Welke problemen los je op met Waterkwaliteitsanalyse met QGIS?
- Waarom voldoet een beek, rivier of meer niet aan de Kaderrichtlijn Water (KRW)?
- Welke puntbronnen en diffuse bronnen veroorzaken een verhoogde belasting met stikstof, fosfaat of andere verontreinigingen?
- Welke bovenstroomse gebieden en activiteiten hebben de grootste invloed op de waterkwaliteit?
- Waar hebben maatregelen de grootste impact op het verbeteren van de waterkwaliteit?
- Hoe ontwikkelt de waterkwaliteit zich onder invloed van seizoenen, landgebruik en klimaatverandering?
Tijdens deze Blended Learning leer je hoe je deze vraagstukken analyseert en onderbouwt met QGIS. Je combineert waterkwaliteitsmetingen, open geodata, satellietbeelden en hydrologische analyses om bronanalyse en bronopsporing uit te voeren en de oorzaken van een verminderde waterkwaliteit inzichtelijk te maken. Vervolgens vertaal je deze analyses naar onderbouwde adviezen, passende maatregelen en effectieve maatregelenpakketten voor waterbeheer, natuurontwikkeling en de Kaderrichtlijn Water.
De theorie achter waterkwaliteit
Een goede waterkwaliteitsanalyse begint met inzicht in de processen die de kwaliteit van oppervlaktewater beïnvloeden. Je maakt kennis met belangrijke begrippen zoals nutriënten, stikstof, fosfaat, zuurstofgehalte, troebelheid, chlorofyl, ecologie en sedimenttransport.
Daarnaast leer je hoe puntbronnen, diffuse bronnen, afstroming, riooloverstorten en landgebruik de waterkwaliteit beïnvloeden. Ook ontdek je hoe bovenstroomse activiteiten doorwerken in benedenstroomse wateren. Door deze processen te begrijpen kun je analyseresultaten niet alleen uitvoeren, maar ook hydrologisch interpreteren, verschillende oplossingsrichtingen afwegen en vertalen naar betrouwbare analyses, onderbouwde adviezen en passende maatregelen.
Werken met open data en waterkwaliteitsgegevens
Een betrouwbare waterkwaliteitsanalyse begint met de juiste data. Daarom werk je met actuele open datasets die veel worden gebruikt door waterschappen, provincies, gemeenten en adviesbureaus. Je maakt onder andere kennis met KRW-waterlichamen, Waterinfo, waterkwaliteitsmetingen, AHN, BGT, landgebruiksdata, OpenStreetMap en satellietbeelden.
Je leert hoe verschillende databronnen worden gecombineerd om een compleet beeld van een stroomgebied te krijgen. Daarnaast ontdek je welke datasets geschikt zijn voor verschillende waterkwaliteitsvraagstukken en hoe deze gegevens kunnen worden gebruikt om de huidige situatie te analyseren, bronanalyse uit te voeren, trends te herkennen, klimaatscenario’s te beoordelen en besluitvorming te ondersteunen.
Waterkwaliteit analyseren in QGIS
Na de theoretische basis ga je zelf aan de slag in QGIS. Je leert waterkwaliteitsmetingen combineren met stroomgebieden, waterlopen, hoogtegegevens en landgebruik om ruimtelijke patronen zichtbaar te maken.
Je voert analyses uit zoals interpolatie, hotspotanalyse, bufferanalyses, bovenstroomse analyses en tijdreeksanalyses. Daarnaast leer je hoe deze technieken worden ingezet voor bronanalyse en bronopsporing, zodat puntbronnen, diffuse bronnen en bovenstroomse invloeden kunnen worden geïdentificeerd. Je vergelijkt verschillende maatregelen en scenario’s om onderbouwde keuzes te maken. Het doel van de analyse is niet alleen om waterkwaliteitsproblemen zichtbaar te maken, maar ook om besluitvorming te ondersteunen en de meest effectieve maatregelen te onderbouwen.
Van analyse naar onderbouwd advies
Tijdens de Blended Learning werk je met realistische praktijkvoorbeelden en open datasets. Je kruipt in de rol van waterkwaliteitsadviseur en werkt aan vraagstukken zoals die voorkomen bij waterschappen, provincies, gemeenten en adviesbureaus. Je analyseert de beschikbare gegevens, voert bronanalyse uit, beoordeelt mogelijke maatregelen, vergelijkt verschillende oplossingsscenario’s en onderbouwt welk maatregelenpakket het beste past bij de situatie.
Je werkt onder andere aan opdrachten zoals:
- Een waterschap wil weten waarom een KRW-waterlichaam niet aan de gestelde normen voldoet. Analyseer de oorzaken, spoor de belangrijkste bronnen op en onderbouw mogelijke maatregelen.
- Een provincie onderzoekt welke bovenstroomse landbouwgebieden de grootste invloed hebben op de belasting met stikstof en fosfaat.
- Analyseer welke puntbronnen, diffuse bronnen en bovenstroomse gebieden de grootste bijdrage leveren aan een verslechterde waterkwaliteit.
- Vergelijk verschillende maatregelen om de waterkwaliteit te verbeteren en beoordeel hun effect op de lange termijn.
- Onderzoek hoe de waterkwaliteit zich ontwikkelt onder verschillende klimaatscenario’s en veranderingen in landgebruik.
- Stel voor een adviesbureau een onderbouwd advies op voor duurzaam waterkwaliteitsbeheer, inclusief een kaart met kansrijke maatregelen en een passend maatregelenpakket.
Na afloop beschik je over de praktische vaardigheden om waterkwaliteitsgegevens zelfstandig te analyseren, bronanalyse en bronopsporing uit te voeren en ruimtelijke analyses te vertalen naar concrete adviezen, passende maatregelen en goed onderbouwde besluitvorming voor waterbeheer, natuurontwikkeling en de Kaderrichtlijn Water.
