ZD - Geologie en Ondergrond
Hoe is de ondergrond opgebouwd en welke invloed heeft deze op ruimtelijke vraagstukken? In de cursus Geologie en Ondergrond Basis leer je de belangrijkste geologische processen, bodem- en gesteentelagen en eigenschappen van de Nederlandse ondergrond begrijpen. Je werkt met geologische kaarten, boorgegevens en ondergronddata en leert deze informatie toepassen bij vraagstukken rond onder andere grondwater, infrastructuur, energie en ruimtelijke ontwikkeling.
Geologie en ondergrond draaien om het begrijpen van de opbouw, eigenschappen en ontwikkeling van de aarde onder onze voeten. Gesteenten, sedimenten, grondwater en geologische lagen bepalen mede wat er boven en onder het maaiveld mogelijk is. Met Geo-ICT kunnen gegevens over de ondergrond ruimtelijk worden onderzocht, gecombineerd en geanalyseerd.
In deze cursus leer je hoe de Nederlandse ondergrond is opgebouwd en welke geologische processen daarbij een rol spelen. Je werkt met QGIS en verschillende soorten ondergronddata, zoals boringen, sonderingen, geologische kaarten, hoogtegegevens, grondwatergegevens en ondergrondmodellen.
Een belangrijk onderdeel is het leren lezen en interpreteren van de ondergrond. Je onderzoekt hoe informatie uit boringen en andere waarnemingen kan worden gebruikt om inzicht te krijgen in geologische lagen, sedimenten, stratigrafie en ruimtelijke verschillen in de ondergrond. Je leert deze informatie bekijken in kaarten, profielen en doorsneden.
Ook actuele toepassingen zoals grondwater, bodemdaling, infrastructuur, gebiedsontwikkeling, geothermie en energieopslag in de ondergrond komen aan bod. Je leert hoe verschillende databronnen en modellen kunnen worden gecombineerd om de ondergrond beter te begrijpen en informatie te leveren voor ruimtelijke vraagstukken.
De Cursus Geologie en Ondergrond Basis combineert daarmee de basisprincipes van geologie met praktische Geo-ICT-vaardigheden. QGIS wordt gedurende de cursus gebruikt als hulpmiddel om met echte en open ondergronddata te werken en analyses uit te voeren.
Indien je nog niet bekend bent met QGIS, dan raden we je aan de 3-daagse QGIS Basis cursus te volgen.
Geologie begint met inzicht in de opbouw en ontstaansgeschiedenis van de ondergrond. Geologische processen hebben gedurende miljoenen jaren verschillende lagen van zand, klei, veen, grind en gesteenten gevormd. Deze lagen verschillen in ouderdom, samenstelling, dikte en eigenschappen en kunnen sterk variÃĢren van plaats tot plaats.
Met GIS kunnen waarnemingen en modellen van de ondergrond ruimtelijk met elkaar worden verbonden. Boringen, sonderingen, geologische kaarten, grondwatergegevens, hoogtegegevens en 3D-ondergrondmodellen kunnen in QGIS worden gecombineerd om patronen en relaties zichtbaar te maken.
Tijdens de cursus leer je deze gegevens niet alleen op een kaart te zetten, maar ook te gebruiken om de opbouw van de ondergrond te analyseren en interpreteren. Zo ontstaat inzicht in waar verschillende geologische eenheden voorkomen, hoe diep lagen liggen en welke betekenis de ondergrond heeft voor ruimtelijke vraagstukken.
Een goede basis in geologie begint met kennis van de processen die de aarde en het landschap hebben gevormd. Je maakt kennis met onderwerpen zoals gesteenten, mineralen, sedimentatie, erosie, tektoniek, stratigrafie en geologische tijd.
Daarbij besteden we specifiek aandacht aan de Nederlandse ondergrond. Een groot deel daarvan bestaat uit sedimenten die door rivieren, zee, wind en ijs zijn afgezet. Je leert hoe deze processen terug te herkennen zijn in de huidige opbouw van de ondergrond.
Ook wordt de relatie gelegd tussen geologie en grondwater, bodem, landschap en menselijke activiteiten. Daarmee ontstaat een brede basis waarmee je later verder kunt verdiepen in bijvoorbeeld geohydrologie, ondergrondmodellering, bodemdaling en geothermie.
Voor onderzoek naar de ondergrond zijn veel verschillende geografische gegevens beschikbaar. Denk aan boorgegevens, sonderingen, geologische kaarten, grondwatergegevens, hoogtegegevens en digitale ondergrondmodellen. Tijdens de cursus leer je hoe je deze gegevens in QGIS bekijkt, combineert, visualiseert en analyseert.
Je werkt zoveel mogelijk met echte en open datasets, waaronder gegevens uit de Basisregistratie Ondergrond (BRO) en andere Nederlandse ondergrondbronnen. Hierdoor maak je kennis met gegevens die in de praktijk worden gebruikt door overheden, ingenieursbureaus, onderzoeksinstellingen, energiebedrijven en andere organisaties die met de ondergrond werken.
Door verschillende databronnen te combineren ontstaat een steeds completer beeld van de ondergrond. Je leert daarbij ook kritisch kijken naar de herkomst, schaal, nauwkeurigheid en onzekerheid van ondergrondinformatie.
Informatie over de ondergrond wordt vaak verzameld op afzonderlijke locaties, bijvoorbeeld met boringen en sonderingen. De uitdaging is om vanuit deze waarnemingen te begrijpen hoe de ondergrond tussen deze locaties is opgebouwd.
Je leert boorgegevens ruimtelijk bekijken en verschillende lagen en eigenschappen met elkaar vergelijken. Vervolgens onderzoek je hoe gegevens kunnen worden vertaald naar geologische kaarten, profielen en doorsneden.
Ook maak je kennis met 3D-ondergrondmodellen. Daarmee wordt zichtbaar hoe geologische lagen zich niet alleen horizontaal, maar ook in de diepte uitstrekken. Je leert wat zo’n model weergeeft, hoe het tot stand komt en welke onzekerheden ontstaan wanneer informatie tussen waarnemingspunten wordt geïnterpreteerd.
Kennis van de ondergrond is belangrijk voor veel maatschappelijke en ruimtelijke vraagstukken. Denk aan de aanleg van infrastructuur, grondwaterbeheer, bodemdaling, woningbouw, kabels en leidingen, geothermie en andere vormen van gebruik van de ondergrond.
Tijdens de cursus onderzoek je hoe geologische informatie kan helpen om dergelijke vraagstukken beter te begrijpen. Welke lagen bevinden zich onder een locatie? Hoe diep liggen deze? Waar bevinden zich watervoerende lagen? Welke ruimtelijke verschillen zijn aanwezig? En welke aanvullende gegevens zijn nodig voordat betrouwbare conclusies kunnen worden getrokken?
Aan het einde van de cursus combineer je verschillende gegevens in een praktijkgerichte ondergrondcase. Je leert daarmee niet alleen met geologische data werken, maar vooral hoe je Geo-ICT inzet om de ondergrond te begrijpen, analyseren en beoordelen.
De Cursus Geologie en Ondergrond Basis biedt een brede kennismaking met geologie en de Nederlandse ondergrond waarbij theorie, data en praktijk direct met elkaar worden verbonden. Je leert hoe de ondergrond is opgebouwd en past deze kennis toe met geografische gegevens en QGIS.
Na afloop heb je een brede basis in geologie, ondergrond en Geo-ICT en begrijp je hoe geologische gegevens, ondergrondmodellen en QGIS kunnen worden ingezet om de Nederlandse ondergrond te onderzoeken en ruimtelijke vraagstukken te analyseren.
Hulp nodig?
Neem contact met ons opDe eerste dag staat in het teken van het begrijpen van de ondergrond. Je maakt kennis met de belangrijkste geologische processen die de aarde en het Nederlandse landschap hebben gevormd. Onderwerpen zoals gesteenten, mineralen, sedimentatie, erosie, stratigrafie en geologische tijd komen aan bod. Daarbij wordt steeds de koppeling gemaakt met de Nederlandse situatie en leer je hoe rivieren, zee, wind en landijs hun sporen in de ondergrond hebben achtergelaten.
Je leert geologische kaarten lezen en ontdekt hoe boringen en andere waarnemingen informatie geven over wat zich onder het maaiveld bevindt. Ook wordt de relatie gelegd tussen geologische opbouw, landschap, bodem en grondwater. Aan het einde van de dag kun je de belangrijkste onderdelen van de Nederlandse ondergrond herkennen en verklaren hoe deze zijn ontstaan.
Op de tweede dag staat het werken met echte ondergronddata centraal. Je maakt kennis met de Basisregistratie Ondergrond (BRO) en andere Nederlandse bronnen voor geologische en geotechnische gegevens. Je werkt met onder andere boringen, sonderingen, grondwatergegevens, geologische kaarten en digitale ondergrondmodellen.
In QGIS combineer en visualiseer je deze verschillende databronnen. Je leert informatie uit afzonderlijke meetpunten ruimtelijk interpreteren en vertaalt gegevens naar kaarten, profielen en geologische doorsneden. Ook maak je kennis met 3D-ondergrondmodellen en leer je hoe deze vanuit waarnemingen en geologische kennis worden opgebouwd. Daarbij besteden we aandacht aan schaal, nauwkeurigheid en onzekerheid: wat weten we werkelijk van de ondergrond en waar begint de interpretatie?
De derde dag draait om de toepassing. Je gebruikt de kennis en gegevens uit de eerste twee dagen om verschillende vraagstukken rond de ondergrond te onderzoeken. Denk aan grondwater en geohydrologie, bodemdaling, infrastructuur en gebiedsontwikkeling, geothermie en andere vormen van gebruik van de ondergrond.
Je onderzoekt welke geologische informatie nodig is voor een bepaald vraagstuk en combineert verschillende gegevens om tot een onderbouwde analyse te komen. Daarbij werk je aan een praktijkcase waarin je de opbouw van een gebied onderzoekt, relevante ondergrondlagen en eigenschappen identificeert en de betekenis daarvan voor een ruimtelijke ontwikkeling of toepassing beoordeelt.
De cursus wordt afgesloten met een vooruitblik op verdere ontwikkelingen binnen het vakgebied, zoals 3D-ondergrondmodellering, monitoring, voorspellende modellen en GeoAI. Daarmee vormt deze cursus de brede basis voor verdere specialisatie binnen het domein Geologie en Ondergrond.
Heb je vragen over de inhoud van de cursus? Of twijfel je of de cursus aansluit bij jouw leerdoelen of wensen? Liever incompany of een privÊ cursus? We helpen je graag verder.
De Europese ondergrond is zeer gevarieerd en is gevormd door honderden miljoenen jaren van tektoniek, sedimentatie, erosie, vulkanisme, vergletsjering en andere geologische processen. Daardoor verschillen bijvoorbeeld de jonge sedimentaire ondergrond van Nederland, de gesteenten van ScandinaviÃĢ, de Alpen en andere Europese gebergten en de grote sedimentaire bekkens sterk van elkaar. Tijdens de cursus leer je geologische kaarten en ondergrondgegevens interpreteren en onderzoeken hoe geologische geschiedenis en processen de huidige opbouw van verschillende Europese gebieden verklaren..
Voor Nederland zijn de Basisregistratie Ondergrond (BRO), BROloket, DINOloket en PDOK belangrijke bronnen voor onder andere boringen, sonderingen, bodemkaarten, grondwatergegevens en ondergrondmodellen. Voor onderzoek buiten Nederland beschikken veel landen over eigen nationale geologische diensten en dataportalen. Op Europees niveau biedt de European Geological Data Infrastructure (EGDI) toegang tot geharmoniseerde geologische kaarten en datasets uit verschillende Europese landen. Tijdens de cursus leer je hoe je geschikte databronnen vindt, gegevens bekijkt en downloadt en deze in QGIS combineert. Ook leer je rekening houden met verschillen in schaal, classificatie, actualiteit en nauwkeurigheid wanneer gegevens uit verschillende landen worden gebruikt.
De ondergrond kan niet overal rechtstreeks worden waargenomen. Geologen combineren daarom gegevens uit onder andere boringen, sonderingen, geofysische metingen en geologische kaarten om te bepalen hoe lagen en structuren tussen meetlocaties waarschijnlijk doorlopen. Deze informatie kan worden verwerkt in geologische profielen, doorsneden en 3D-ondergrondmodellen. Tijdens de cursus leer je dergelijke gegevens en modellen interpreteren en beoordelen welke delen rechtstreeks op metingen zijn gebaseerd en waar sprake is van modellering en onzekerheid.
Geologische informatie speelt in heel Europa een belangrijke rol bij woningbouw, infrastructuur, tunnels, grondwaterbeheer, bodemdaling, geothermie, energieopslag, grondstoffen en ondergrondse opslag. De relevante vraagstukken verschillen per regio: laaggelegen sedimentaire gebieden kennen andere uitdagingen dan berggebieden, kustzones of gebieden met tektonische activiteit. Tijdens de cursus leer je geologische en ruimtelijke gegevens combineren om te beoordelen welke eigenschappen van de ondergrond voor een specifiek gebied en vraagstuk relevant zijn
