FOSS4G Europe (Free and Open Source Software for Geospatial Europe) is Europa’s toonaangevende conferentie op het gebied van open-source geospatiale technologie.
Zoals je ziet op de foto brengt het ieder jaar weer een grote groep ontwikkelaars, onderzoekers, overheden en bedrijven samen die werken aan projecten zoals QGIS, PostGIS, GeoServer, GDAL en vele andere open-source oplossingen. Namens Geo-ICT Training Center bezocht ik de conferentie om mijn technische kennis verder te verdiepen, contacten te leggen binnen de community en een workshop te geven over het bouwen van een open-source IoT-geospatiale pipeline. FOSS4G draait echter om meer dan alleen technologie.
De conferentie vindt plaats op een moment waarop Europa steeds nadrukkelijker het gesprek voert over digitale soevereiniteit en de rol die open-source software kan spelen bij het verminderen van de afhankelijkheid van propriëtaire platforms. Die bredere context gaf veel van de gesprekken tijdens de conferentie extra betekenis en actualiteit.
Digitale soevereiniteit begint met digitaal onafhankelijke infrastructuur. Europa erkent steeds vaker de risico’s van een te grote afhankelijkheid van propriëtaire software. De Amerikaanse CLOUD Act kan Amerikaanse bedrijven bijvoorbeeld verplichten om toegang te geven tot data, ook wanneer die op Europese servers is opgeslagen.
Door de veranderende geopolitieke situatie wordt Europa zich steeds bewuster van deze afhankelijkheid en zoekt het naar manieren om die te verminderen, bijvoorbeeld:
Tegen deze achtergrond is open source belangrijker dan ooit. FOSS4G brengt de open-sourcegemeenschap rondom geo-informatiesoftware samen.
De relevantie van deze conferentie groeit, maar het open-sourcemodel roept ook een belangrijke vraag op: als de software gratis en open source is, hoe zorgen we er dan voor dat deze duurzaam kan blijven bestaan?
Moderne IT-systemen zijn in grote mate afhankelijk van open-sourcesoftware, terwijl veel van de mensen die deze software onderhouden daar niet rechtstreeks voor worden betaald.
Als we willen dat deze gemeenschap blijft groeien en innoveren, zullen we haar moeten ondersteunen, bijvoorbeeld door financiële bijdragen of door actief bij te dragen aan softwareprojecten en evenementen.
De reis was al een ervaring op zich. Samen met Hans van der Kwast, Dirk Voets en Laura Agudelo Mayorga reisde ik per trein naar Roemenië. Net toen de hittegolf in Nederland ten einde liep, begon die in Roemenië. We kregen ze allebei mee, met temperaturen die daar opliepen tot ongeveer 40 graden Celsius. Dat maakte de reis behoorlijk intens, maar gaf ons ook veel tijd om samen op te trekken voordat de conferentie überhaupt begon.
Dit was mijn eerste FOSS4G Europe en ik ging er vooral naartoe om op technisch vlak zoveel mogelijk te leren en om een workshop te geven. Ik heb veel geleerd over verschillende open-source systemen en hoe deze met elkaar samenwerken. Van buitenaf zie je vaak losse applicaties of projecten, maar tijdens de conferentie kreeg ik een veel beter beeld van hoe al deze onderdelen samen een groter ecosysteem vormen, met veel verschillende componenten die op elkaar aansluiten.
Joram en cursisten tijdens de workshop: Van Sensor naar GeoJSON: Het bouwen van een Open Source IoT Geo-Pipeline
Een van de dingen die ik het leukste vond, was het ontmoeten van de mensen die de software daadwerkelijk bouwen. Als je fan bent van een bepaald open-sourceproject, krijg je op een conferentie als deze de kans om de kernontwikkelaars te ontmoeten, hun workshops te volgen en direct van hen te leren. Het voelde als een voorrecht om rond te lopen tussen zoveel experts en technici met een enorme hoeveelheid kennis. Er is ongelooflijk veel expertise aanwezig op een conferentie als FOSS4G, en het was bijzonder om daar deel van uit te maken.
Tegelijkertijd voelde de conferentie helemaal niet formeel of afstandelijk. Ik ontmoette veel gepassioneerde mensen en gesprekken gingen al snel verder dan een eerste kennismaking, omdat iedereen dezelfde interesse en enthousiasme voor het vakgebied deelde. Je kon direct de diepte in gaan en ondertussen nieuwe contacten opbouwen. Dat gaf de gemeenschap het gevoel van één grote familie. En zoals in iedere familie zijn er ook discussies en uitdagingen, maar juist dat hoort erbij.
Het was goed om te zien dat er tijdens de conferentie ook ruimte was voor dit soort gesprekken. Een voorbeeld was de discussie over AI binnen open source: hoe kan kunstmatige intelligentie worden ingezet om code bij te dragen, en wanneer veroorzaakt het juist problemen? Dat zijn geen eenvoudige vraagstukken, maar het is belangrijk dat de gemeenschap de ruimte krijgt om die openlijk met elkaar te bespreken.
Ik heb niet alleen veel geleerd tijdens de sessies en workshops, maar ook van Hans, Dirk en Laura, en van de vele spontane gesprekken tijdens de lunch en het diner. Juist die informele momenten waren minstens zo waardevol. De conferentie heeft mij een veel duidelijker beeld gegeven van het open-source georuimtelijke ecosysteem en van de enorme hoeveelheid kennis, samenwerking en toewijding die nodig is om het draaiende te houden.
Bij Geo-ICT Training Center versterken we actief onze inzet voor open source. Tijdens de FOSS4G Europe van dit jaar hebben we die ambitie in de praktijk gebracht door een workshop te verzorgen. Net als al onze cursussen bij Geo-ICT was deze praktijkgericht en open van opzet: we gaven deelnemers de basis, waarna ze de vrijheid kregen om hun eigen ideeën verder uit te werken.
In de geowereld beginnen we meestal met een bestaande dataset. Maar wat als je je eigen data wilt verzamelen? Dan kun je een sensor gebruiken en de resultaten naar een database sturen. Het goede nieuws is dat het bouwen van je eerste project verrassend eenvoudig is, als je weet waar je moet beginnen.
De deelnemers maakten kennis met de volledige architectuur achter sensordata. Tijdens de workshop bouwden we een sensor en verstuurden we de gegevens via wifi naar een backend. Een van de voordelen van open source is dat verschillende bouwstenen probleemloos kunnen samenwerken wanneer ze gebruikmaken van open standaarden. Daardoor kun je de data ook opslaan en gebruiken in je eigen database.
We begonnen rustig met een introductie van alle hardwarecomponenten. Vervolgens bouwden we een knipperende led (de hardwarevariant van ‘Hello World!’). Het eindresultaat was een temperatuur- en luchtvochtigheidssensor, aangesloten op een microcontroller met een GPS-antenne.
Het was erg leuk om een hardwareworkshop te geven en te zien hoeveel enthousiasme dat opriep. Tijdens gesprekken met Hans van der Kwast leerde ik de waarde van zelfgestuurd leren kennen, en die aanpak heb ik toegepast in de workshop. Daardoor konden deelnemers in hun eigen tempo werken. Sommigen bouwden met leds de Roemeense vlag na, terwijl anderen mijn code verbeterden of elkaar hielpen met de configuratie. Iedereen werkte in dezelfde ruimte en hielp elkaar waar nodig. Als docent voelt het soms alsof je weinig toevoegt wanneer je niet aan het woord bent. Toch vindt een groot deel van het leerproces juist plaats wanneer deelnemers zelf oplossingen ontdekken. Een persoonlijk leerdoel van mij is daarom om vaker mijn mond te houden en dat proces de ruimte te geven.
Vierstappenworkflow van IoT
De architectuur in de afbeelding hierboven gaat verder dan één enkele sensor. Ze laat zien hoe een volledige open-source Internet of Things-pijplijn de sensor, backend en het dashboard met elkaar verbindt. De workshop op FOSS4G bood alvast een voorproefje van onze nieuwe cursus Van Sensor naar kaart met C++ en XIAO ESP32-C3. De Blink-instructies verderop in deze blog vormen een nog kleinere teaser: ze behandelen alleen de eerste stap van wat deelnemers tijdens de volledige cursus bouwen.
Deze cursus maakt deel uit van een bredere reeks Geo-ICT-cursussen die de verschillende onderdelen van een open-source IoT-pijplijn behandelen:
De twee ‘Van sensor naar kaart’ cursussen behandelen een vergelijkbaar proces, maar maken gebruik van verschillende technologieën. De cursus met de XIAO ESP32-C3 gebruikt C++ en heeft een meer productiegerichte insteek. De cursus met de Arduino Nano ESP32 gebruikt MicroPython, waardoor deze toegankelijker is voor beginners.
Elke cursus kan afzonderlijk worden gevolgd, maar samen bieden ze de kennis om een complete open-source pijplijn te bouwen: van een fysieke sensor naar een backend en een webgebaseerd dashboard. Zo kun je je eigen data verzamelen, verwerken en opslaan in je eigen omgeving, en deze uiteindelijk omzetten in een toepassing die daadwerkelijk gebruikt kan worden.
In een andere blog IoT Tutorial: Snel aan de slag met XIAO ESP32-C3: Gaat het lampje branden? deel ik een tutorial over een eerste oefening.
Wil je de volledige ervaring? Bekijk dan onze cursus “Van Sensor naar Kaart met C++ en XIAO ESP32-C3”.
Tijdens deze cursus werk je onder andere met een GPS-module, een temperatuur- en luchtvochtigheidssensor en standaardenconforme gegevensuitwisseling via de OGC SensorThings API.
Een van de grootste inzichten die ik heb opgedaan, is een veel beter begrip van het open-source geospatial ecosysteem. Ik heb een grotere waardering gekregen voor de enorme hoeveelheid samenwerking, coördinatie en langdurige inzet die nodig is om de software te ontwikkelen en te onderhouden waar zoveel organisaties dagelijks op vertrouwen.
Bij Geo-ICT werken we al uitgebreid met open-sourcetechnologieën en verzorgen we trainingen in veel van deze tools. Door FOSS4G bij te wonen, werd opnieuw duidelijk hoe waardevol dit ecosysteem is, niet alleen voor softwareontwikkeling, maar ook voor kennisdeling en samenwerking. De conferentie heeft ons nieuwe ideeën gegeven over hoe we onze expertise verder kunnen uitbreiden, meer van het bredere open-source ecosysteem kunnen integreren in onze trainingen en een actieve bijdrage kunnen blijven leveren aan de community.
FOSS4G Europe (Free and Open Source Software for Geospatial Europe) is de grootste Europese conferentie voor open-source geospatiale technologie. Ontwikkelaars, onderzoekers, overheden en bedrijven komen hier samen om kennis te delen over projecten zoals QGIS, PostGIS, GeoServer en GDAL, en om samen te werken aan de toekomst van open-source GIS.
Digitale soevereiniteit betekent dat organisaties controle houden over hun eigen data, infrastructuur en software. Door gebruik te maken van open-source oplossingen kunnen overheden en bedrijven hun afhankelijkheid van propriëtaire software verminderen en zelf bepalen waar en hoe hun data wordt opgeslagen en verwerkt.
Een open-source IoT-pijplijn verbindt een sensor met een backend, database en dashboard. Sensoren verzamelen gegevens, die via open standaarden worden verzonden, opgeslagen en gevisualiseerd. Hierdoor kun je volledig zelf bepalen hoe je sensordata verzamelt, verwerkt en gebruikt, zonder afhankelijk te zijn van gesloten platformen.
Open standaarden zorgen ervoor dat verschillende hardware- en softwarecomponenten probleemloos met elkaar kunnen samenwerken. In de workshop tijdens FOSS4G Europe werd onder andere gebruikgemaakt van de OGC SensorThings API, waarmee sensordata op een gestandaardiseerde manier kan worden uitgewisseld tussen sensoren, databases en GIS-toepassingen.
Geo-ICT ziet open source niet alleen als software, maar ook als een manier om kennis te delen en samenwerking te stimuleren. Door actief deel te nemen aan evenementen zoals FOSS4G Europe, workshops te verzorgen en trainingen aan te bieden in onder andere QGIS, IoT en open-source webtechnologieën, draagt Geo-ICT bij aan de verdere ontwikkeling van het open-source geo-ecosysteem.
