Professioneel invoeren, opschalen en beheren van QGIS binnen organisaties.

GIS - Opensource

De cursus QGIS Applicatiebeheer richt zich op het professioneel invoeren, opschalen en beheren van QGIS binnen organisaties. U leert hoe u QGIS inpast in de bestaande ICT-architectuur en centraal installeert, configureert, beveiligt en onderhoudt. Daarbij besteden we aandacht aan deployment, gebruikersprofielen, plugins, databronnen, authenticatie, updates, performance en support. Ook kijken we naar standaardisatie, beheerprocessen en de keuzes die nodig zijn om QGIS organisatiebreed en beheersbaar in te zetten. De cursus is praktijkgericht en gebaseerd op ervaringen met de invoering en het beheer van QGIS binnen gemeentelijke en andere professionele omgevingen.

Studiebelasting 2 dagen

Onderwezen door:

Hans van der Kwast

QGIS professioneel invoeren en beheren binnen de organisatie

QGIS is uitgegroeid tot een volwaardig open-source GIS-platform dat steeds breder wordt ingezet binnen overheden, bedrijven en andere organisaties. De keuze voor QGIS kan organisaties meer vrijheid geven in hun GIS-architectuur en de afhankelijkheid van ÊÊn softwareleverancier verminderen. Een succesvolle invoering vraagt echter om meer dan het installeren van QGIS op een aantal werkplekken.

QGIS moet goed worden ingepast in de bestaande ICT-architectuur. Denk daarbij aan databases, gebruikersrechten, authenticatie, netwerk- en cloudomgevingen, plugins, gebruikersprofielen, releases, beveiliging en koppelingen met andere systemen. Juist bij de invoering worden keuzes gemaakt die bepalen of QGIS later eenvoudig kan worden beheerd, ondersteund en opgeschaald.

De cursus QGIS Applicatiebeheer richt zich daarom op het professioneel invoeren, standaardiseren, opschalen en beheren van QGIS als organisatiebrede applicatie. Naast de techniek besteden we aandacht aan de beheerorganisatie, governance en de keuzes die nodig zijn om QGIS gecontroleerd en toekomstbestendig in te zetten.

Van individuele QGIS-installatie naar organisatiebrede toepassing

QGIS wordt binnen organisaties vaak eerst door enkele GIS-specialisten gebruikt. Zodra meerdere afdelingen en gebruikersgroepen ermee gaan werken, verandert de beheeropgave. Een individuele installatie is dan niet meer voldoende en er ontstaat behoefte aan centrale afspraken en standaardisatie.

Welke QGIS-versie stelt de organisatie beschikbaar? Hoe worden nieuwe releases getest en uitgerold? Welke plugins mogen gebruikers installeren? Welke instellingen en databronnen worden centraal aangeboden? En hoe voorkom je dat iedere gebruiker uiteindelijk zijn eigen QGIS-omgeving heeft opgebouwd?

Tijdens de cursus kijken we daarom eerst naar de organisatie en het gebruik van QGIS. Welke afdelingen en gebruikersgroepen zijn er? Welke functionaliteit hebben zij nodig? Welke applicaties, databronnen en koppelingen bestaan al? Vanuit deze inventarisatie kan een beheerbare QGIS-omgeving worden ingericht.

QGIS inpassen in de ICT-architectuur

Een belangrijk uitgangspunt van de cursus is dat QGIS geen losstaand desktopprogramma is, maar onderdeel wordt van de ICT-architectuur van de organisatie.

We behandelen onder andere centrale installatie en deployment, waaronder OSGeo4W, het gebruik van QGIS LTR-versies, release- en updatebeleid en het werken met ontwikkel-, test-, acceptatie- en productieomgevingen (OTAP). Hierdoor kunnen nieuwe versies, plugins en configuraties eerst gecontroleerd worden getest voordat deze beschikbaar komen voor gebruikers.

Ook kijken we naar de aansluiting op bestaande infrastructuur, zoals PostGIS, Oracle, netwerkbestanden, webservices en andere databronnen. Authenticatie, autorisatie, informatiebeveiliging en performance maken daarbij onderdeel uit van de inrichting.

Gebruikersprofielen, templates en standaardisatie

Niet iedere QGIS-gebruiker heeft dezelfde functionaliteit nodig. Een GIS-specialist werkt anders dan bijvoorbeeld een medewerker Beheer Openbare Ruimte, Ruimtelijke Ordening of een incidentele raadpleger van geografische informatie.

Met gebruikersprofielen, templates en centrale configuraties kan QGIS worden afgestemd op verschillende gebruikersgroepen. Tijdens de cursus leer je hoe je instellingen, verbindingen, projectstructuren en functionaliteit kunt standaardiseren.

Hierdoor ontstaat voor gebruikers een herkenbare en praktische werkomgeving, terwijl applicatiebeheer grip houdt op configuraties, versies en ondersteuning. Dit maakt het bovendien eenvoudiger om nieuwe medewerkers of afdelingen gecontroleerd op QGIS aan te sluiten.

Let op! Een gedegen basiskennis van QGIS is vereist om het programma van deze cursus goed te kunnen volgen. Heb je deze kennis nog niet, dan raden wij aan eerst de QGIS Basis training te volgen.

Centraal pluginbeheer en controle

Plugins zijn een belangrijke kracht van QGIS, maar vormen binnen een professionele omgeving ook een beheer- en beveiligingsvraagstuk. Wanneer iedere gebruiker zelfstandig plugins kan installeren en bijwerken, kunnen verschillen ontstaan tussen werkplekken en kunnen stabiliteit, ondersteuning en beveiliging moeilijker beheersbaar worden.

Tijdens de cursus behandelen we daarom centraal pluginbeheer. We kijken naar centrale pluginrepositories, het selecteren en beschikbaar stellen van goedgekeurde plugins en mogelijkheden voor whitelisting. Nieuwe of gewijzigde plugins kunnen eerst in een gecontroleerde omgeving worden getest voordat ze organisatiebreed beschikbaar worden gesteld.

Zo blijft de flexibiliteit van het open-source ecosysteem behouden, terwijl de organisatie grip houdt op kwaliteit, continuïteit en veiligheid.

Databronnen, databases en koppelingen

Een professionele QGIS-omgeving bestaat uit meer dan alleen de desktopapplicatie. QGIS moet toegang krijgen tot geografische data uit verschillende interne en externe bronnen.

Tijdens de cursus besteden we daarom aandacht aan verbindingen met onder andere PostGIS, Oracle, netwerkbestanden en webservices zoals WMS en WFS. Daarbij kijken we niet alleen naar het technisch maken van verbindingen, maar ook naar het centraal beheren daarvan.

Onderwerpen als authenticatie, autorisatie, rechtenstructuren, beveiliging en performance komen hierbij aan bod. Het doel is een omgeving waarin gebruikers eenvoudig toegang krijgen tot de databronnen die zij nodig hebben, zonder dat iedere gebruiker afzonderlijk verbindingen en instellingen hoeft te configureren.

Onderhoud, logging, performance en troubleshooting

Applicatiebeheer begint pas echt wanneer QGIS in productie wordt gebruikt. Gebruikers krijgen problemen, plugins veroorzaken mogelijk fouten, verbindingen worden traag en nieuwe releases of wijzigingen in de infrastructuur kunnen invloed hebben op de werking van QGIS.

Daarom behandelen we logging, foutanalyse, performance en troubleshooting. Deelnemers leren problemen systematisch te onderzoeken en onderscheid te maken tussen problemen in QGIS zelf, plugins, gebruikersprofielen, databronnen, netwerkverbindingen of andere onderdelen van de infrastructuur.

Ook kijken we naar onderhoudsprocessen, documentatie, support en de verdeling van verantwoordelijkheden tussen GIS, functioneel beheer en ICT.

Van vendor lock-in naar een open GIS-omgeving

Voor organisaties die QGIS invoeren als alternatief of aanvulling op commerciÃĢle GIS-software is de technische migratie slechts ÊÊn onderdeel van de verandering.

Tijdens de cursus kijken we daarom ook naar vendor lock-in en de exitstrategie. Welke afhankelijkheden bestaan er binnen de huidige GIS-omgeving? Welke data, bestandsformaten, processen, scripts, koppelingen en applicaties zijn daarvan afhankelijk? En welke onderdelen kunnen worden gebaseerd op open standaarden en open-source componenten?

Het doel is niet om simpelweg het ene GIS-pakket door het andere te vervangen, maar om na te denken over een GIS-architectuur waarin data, software en processen zo veel mogelijk beheersbaar en uitwisselbaar blijven.

Voor wie is deze cursus bedoeld?

Deze cursus is bedoeld voor professionals en organisaties die QGIS al gebruiken, het gebruik willen uitbreiden of een organisatiebrede invoering of migratie naar QGIS voorbereiden.

De cursus is met name geschikt voor:

  • GIS- en Geo-ICT-applicatiebeheerders;
  • functioneel beheerders;
  • technisch beheerders en systeembeheerders;
  • GIS-coÃļrdinatoren en GIS-architecten;
  • informatiearchitecten;
  • ICT-professionals die QGIS moeten integreren in de bestaande infrastructuur;
  • projectteams die een invoering van of migratie naar QGIS voorbereiden.

De cursus is relevant voor onder andere gemeenten, provincies, waterschappen, uitvoeringsorganisaties, nuts- en infrabedrijven, ingenieurs- en adviesbureaus en andere organisaties die QGIS professioneel en organisatiebreed willen inzetten.

Waarom kiezen voor de cursus QGIS Applicatiebeheer?

De cursus gaat verder dan het installeren en technisch beheren van QGIS. Je leert kijken naar de complete omgeving waarin QGIS binnen een organisatie moet functioneren.

  • Van invoering tot beheer: aandacht voor zowel de keuzes bij de invoering als het dagelijkse applicatiebeheer.
  • ICT-architectuur: QGIS wordt bekeken als onderdeel van databases, services, authenticatie, netwerken en andere systemen.
  • Organisatiebrede standaardisatie: grip op gebruikersprofielen, templates, instellingen, plugins en databronnen.
  • Gecontroleerde deployment: aandacht voor OSGeo4W, QGIS LTR, OTAP, releases en updates.
  • Security en continuïteit: aandacht voor rechten, authenticatie, logging, performance, troubleshooting en support.
  • Open-source strategie: inzicht in vendor lock-in, open standaarden en het opbouwen van een toekomstbestendige GIS-omgeving.
  • Praktijkgericht: gebaseerd op ervaringen met de invoering en het beheer van QGIS binnen gemeentelijke en andere professionele omgevingen.

Na deze cursus kun je niet alleen QGIS beheren, maar ook onderbouwde keuzes maken over hoe QGIS binnen de organisatie moet worden ingericht. Daarmee leg je een technische en organisatorische basis voor een beheersbare, schaalbare en toekomstbestendige open-source GIS-omgeving.

Meer lezen

Inschrijven

â‚Ŧ1095,-
  • Studiebelasting: 2 Lesdag(en) van 9.00 tot 16.00 uur.
  • Locatie: Apeldoorn of Online. Op locatie is mogelijk, vraag dan een offerte aan.
  • Data: Er zijn meerdere startdata mogelijk, zie de inschrijfpagina.
Inschrijven voor deze cursus

Dagindeling QGIS Applicatiebeheer

Dag 1 – QGIS invoeren en inpassen in de ICT-architectuur

Op de eerste dag staat de inrichting van QGIS als organisatiebrede applicatie centraal. We beginnen niet bij de installatie, maar bij de organisatie: wie gaat QGIS gebruiken, waarvoor en binnen welke bestaande ICT- en GIS-omgeving?

  • Van huidige situatie naar doelarchitectuur – bestaande GIS-omgeving, applicaties, databronnen, koppelingen en afhankelijkheden inventariseren.
  • Open source en vendor lock-in – de positie van QGIS binnen de GIS-architectuur en aandachtspunten bij migratie vanuit commerciÃĢle GIS-software.
  • Gebruikers en gebruikersgroepen – onderscheid maken tussen typen gebruikers, afdelingen, werkzaamheden en benodigde functionaliteit.
  • QGIS-versies en LTR – bepalen welke QGIS-versies geschikt zijn voor professioneel en organisatiebreed gebruik.
  • Installatie en deployment met OSGeo4W – QGIS centraal en reproduceerbaar installeren en voorbereiden op gecontroleerde uitrol.
  • OTAP en sandbox – werken met ontwikkel-, test-, acceptatie- en productieomgevingen voor versies, plugins en configuraties.
  • Gebruikersprofielen – profielen centraal inrichten en afstemmen op verschillende gebruikersgroepen.
  • Templates en standaardinstellingen – uniforme projecttemplates, instellingen, verbindingen en werkomgevingen beschikbaar stellen.
  • Databronnen en services – QGIS aansluiten op onder andere PostGIS, Oracle, netwerkdata en WMS/WFS-services.
  • Ontwerp van de QGIS-omgeving – de verschillende onderdelen samenbrengen tot een beheersbare inrichting voor de eigen organisatie.

Aan het einde van dag 1 hebben deelnemers inzicht in de belangrijkste technische en organisatorische keuzes die nodig zijn om QGIS gecontroleerd binnen een organisatie in te voeren en op te schalen.

Dag 2 – QGIS beheersbaar, veilig en schaalbaar maken

Op de tweede dag verschuift de aandacht van inrichting naar beheer en continuïteit. Hoe houd je grip op QGIS wanneer tientallen of honderden medewerkers ermee werken en de omgeving voortdurend verandert?

  • Centraal pluginbeheer – plugins selecteren, testen en gecontroleerd beschikbaar stellen via centrale repositories.
  • Plugin whitelisting – bepalen welke plugins binnen de organisatie zijn toegestaan en hoe nieuwe plugins worden beoordeeld.
  • Authenticatie en autorisatie – veilige toegang tot databases, services en andere databronnen organiseren.
  • Security – risico’s rondom plugins, configuraties, credentials, databronnen en externe koppelingen beheersen.
  • Release- en updatebeleid – nieuwe QGIS-versies, patches, plugins en wijzigingen gecontroleerd testen en uitrollen.
  • Logging en foutanalyse – informatie verzamelen om problemen systematisch te kunnen onderzoeken.
  • Performance – oorzaken van een trage QGIS-omgeving herkennen en onderzoeken.
  • Troubleshooting – problemen herleiden naar QGIS, profielen, plugins, databases, netwerk of andere onderdelen van de infrastructuur.
  • Support en documentatie – gebruikers ondersteunen en kennis, configuraties en beheerafspraken vastleggen.
  • Beheerorganisatie en governance – rollen en verantwoordelijkheden verdelen tussen gebruikers, key-users, GIS, applicatiebeheer en ICT.
  • Roadmap voor QGIS – bepalen welke vervolgstappen nodig zijn om QGIS verder in te voeren, te standaardiseren en op te schalen.

Aan het einde van dag 2 kunnen deelnemers de belangrijkste beheerprocessen rondom QGIS organiseren en hebben zij handvatten om QGIS veilig, beheersbaar en schaalbaar binnen hun organisatie in te zetten.

Studiebelasting 2 dagen
Schrijf me in

Leerdoelen cursus QGIS applicatiebeheer

  • QGIS positioneren en inpassen binnen de bestaande GIS- en ICT-architectuur van een organisatie;
  • gebruikers, gebruikersgroepen en hun functionele behoeften inventariseren en vertalen naar een beheersbare QGIS-inrichting;
  • een passende QGIS-versie en LTR-strategie kiezen en een release- en updatebeleid opzetten;
  • QGIS centraal installeren en gecontroleerd uitrollen, onder andere met OSGeo4W;
  • een OTAP- of testomgeving inrichten voor het testen van versies, plugins en configuraties;
  • gebruikersprofielen, templates en standaardinstellingen centraal beheren en afstemmen op verschillende gebruikersgroepen;
  • plugins centraal beheren, testen en gecontroleerd beschikbaar stellen via repositories en whitelisting;
  • QGIS aansluiten op databronnen en services zoals PostGIS, Oracle, netwerkdata en WMS/WFS;
  • authenticatie, autorisatie en beveiliging rondom QGIS en databronnen organiseren;
  • problemen met QGIS systematisch analyseren met behulp van logging, performance-analyse en troubleshooting;
  • support, documentatie, rollen en verantwoordelijkheden binnen de QGIS-beheerorganisatie organiseren;
  • afhankelijkheden en vendor lock-in binnen de bestaande GIS-omgeving herkennen en meenemen in een migratie- of exitstrategie;
  • een roadmap opstellen voor het professioneel invoeren, standaardiseren en verder opschalen van QGIS binnen de eigen organisatie.

Meer informatie?

Heb je vragen over de inhoud van de cursus? Of twijfel je of de cursus aansluit bij jouw leerdoelen of wensen? Liever incompany of een privÊ cursus? We helpen je graag verder.

Andere cursussen

Veelgestelde vragen over QGIS Applicatiebeheer

Ja. De cursus is juist geschikt voor organisaties die QGIS willen invoeren, verder willen uitrollen of een migratie vanuit een andere GIS-omgeving voorbereiden. We behandelen zowel de technische inrichting als gebruikersgroepen, standaardisatie, ICT-architectuur, beheer en governance.

Een goede basiskennis van QGIS is gewenst. De cursus gaat niet over het dagelijkse gebruik van QGIS, maar over het professioneel installeren, configureren, beveiligen, standaardiseren en beheren ervan. Heb je nog weinig ervaring met QGIS, dan adviseren we eerst de QGIS Basis cursus te volgen.

Tijdens de cursus leer je hoe je met gebruikersprofielen, templates, centrale instellingen en pluginbeheer verschillende QGIS-omgevingen kunt aanbieden. Hierdoor kunnen bijvoorbeeld GIS-specialisten en medewerkers van verschillende vakafdelingen met een passende, gestandaardiseerde omgeving werken, terwijl applicatiebeheer centraal grip houdt.

Ja. We kijken naar de positie van QGIS binnen de bredere GIS- en ICT-architectuur. Daarbij bespreken we afhankelijkheden van bestaande software, data, bestandsformaten, plugins en koppelingen en hoe je deze meeneemt in een migratie- en exitstrategie. Het doel is een beheersbare en toekomstbestendige GIS-omgeving waarin de organisatie minder afhankelijk is van ÊÊn leverancier.